3M-logo op een winterjas: “Zit daar dan PFOS in?”

woensdag 6 oktober 2021 - 08:29
Op sommige winterjassen prijkt een logo van 3M
Sinds de PFOS-vervuiling in de Antwerpse haven springt het 3M-logo in het oog. Je ziet het ook dit najaar weer op heel wat jassen die gemaakt zijn met de ‘Thinsulate’-vulling van het bedrijf. Heeft de schadelijke stof PFOS daar dan op de ene of andere manier iets mee te maken? Wetenschapsjournalist Koen Wauters onderzoekt het voor De Inspecteur op Radio 2.

Is het PFOS?

Raoul De Hondt ziet het 3M-etiket op verschillende jassen tijdens het winkelen. “Ik vermoed dat het gaat over de vulling van de jassen. Maar heeft het product dat in de voering zit dan iets te maken met de bewuste PFOS? En mocht dat zo zijn, is dat dan niet schadelijk voor de gezondheid?”

“Veel regen- en winterjassen maken inderdaad gebruik van 3M Thinsulate, een dunne isolerende laag”, zegt wetenschapsjournalist Koen Wauters. “Het is bijna een soort kwaliteitslabel.”

Maar dat betekent zeker niet dat er automatisch ook PFOS in zit, stelt Koen gerust. “Het gebruik van PFOS in intussen verboden. Ik heb het voor de zekerheid toch gecheckt bij 3M. Na lang aandringen heeft het bedrijf me laten weten dat het Thinsulate voor consumentenproducten zoals jassen niet behandelt met PFAS. En bijgevolg ook niet met PFOS, want dat is een soort PFAS.”

Wij behandelen Thinsulate, gebruikt in consumentenproducten zoals jassen, niet met PFAS

Producent 3M

Als we 3M mogen geloven is er dus geen risico. Helaas zitten de PFAS-stoffen wel in heel wat andere producten die we dagelijks gebruiken.

Wat is PFAS?

De benaming PFAS staat voor de verzameling chemische producten met fluor, weet Koen Wauters. “De groep bevat de Per- en Polyfluoralkylstoffen. PFOS is maar één van de meer dan 6000 verschillende PFAS-verbindingen. De kleine groep van de PFOS-stoffen wordt intussen niet meer gebruikt, maar ze lijken in se erg goed op andere PFAS-verbindingen.”

Je vindt PFAS in honderd-en-één uiteenlopende dingen. Logisch, want de stoffen hebben als groot voordeel dat ze vet, water en vuil afstoten. Je vindt ze daarom in bijvoorbeeld kleding, tenten, antikleefpannen, bakpapier, pizzadozen en sprays die jassen en schoenen waterafstotend maken..

De stoffen hebben helaas één groot nadeel, zegt Wauters. “Ze zijn persistent. Ze worden zo goed als niet afgebroken in het milieu of in ons lichaam. Ze binden zich aan de albumine in ons bloed, blijven er daardoor aanwezig en stapelen zich daar op.”

PFAS stapelen zich op in het milieu en in ons lichaam. Je gebruikt daarom het best zo weinig mogelijk producten waarin ze verwerkt zitten.

Koen Wauters, wetenschapsjournalist

Gezondheidsrisico

Er zijn intussen bewezen gezondheidseffecten bekend van een aantal van die PFAS-verbindingen. “Een verminderde werking van het immuunsysteem bijvoorbeeld,” zegt Wauters, “of een verhoogde cholesterol en verstoring van bepaalde hormonen. Mogelijk is er zelfs een risico op kanker.” 

Er is echter geen reden tot paniek, benadruk Wauters. “De dosis maakt het gif. Bij dit soort stoffen gaat het gelukkig meestal om lage dosissen. Als er al gevaar is, is dat het gevolg van jarenlange opstapeling in het lichaam. Bij een jas of een tent is het gevaar voor de gebruiker heel klein. Je gaat daar niet aan likken of van eten.”

Maar er zitten ook PFAS in pizzadozen of bakpapier voor cupcakes. Daar kijk je beter wel mee uit, raadt Wauters aan. “Het voorzorgsprincipe zegt dat je beter een alternatief kunt gebruiken. Er is bijvoorbeeld niets mis met een ouderwetse bakvorm die je inbotert.”

‘Produceer er minder van’

Europa werkt aan strengere regels die het gebruik van PFOS aan banden moeten leggen. Bijvoorbeeld door PFAS enkel nog toe te laten als er geen alternatief is. “Maar zover zijn we nog niet”, zegt Wauters.

“Het grootste probleem bij al de producten is dat wij ze als consument blijven gebruiken, waardoor er telkens weer meer nieuwe dingen met PFAS bij komen. Die stoffen komen uiteindelijk via het afval terecht in oppervlakte- en grondwater. En daardoor worden op de duur ook de landbouwgewassen en de dieren die we eten verontreinigd.”

Het zou dus een goede zaak zijn mochten producenten minder PFAS gebruiken en op zoek gaan naar betere alternatieven.

Aanbevelen via mailSturen via mail

het gezegd heeft!