Een zelftest: nuttig en betrouwbaar? Of net niet?

woensdag 24 november 2021 - 12:00
Er worden massaal veel zelftests verkocht. Met een zelftest kan je zélf testen of je positief test op corona. Je moet er dus niet voor naar de dokter. Maar zijn die tests wel betrouwbaar? Wanneer is het nuttig om er één te doen? En waarom vind je ze niet in de Belgische supermarkten? Want ze mogen ze wel verkopen. Wetenschapschapsjournalist Koen Wauters van VRT NWS geeft meer uitleg bij De Inspecteur.

Een zelftest is een sneltest, een sneltest is daarom geen zelftest

Test test test.... een mens zou de bomen door het bos niet meer zien. Welke testen zijn er nu allemaal? 

  • PCR-test: de test die de dokter van je afneemt. Die gaat met een wisser diep in je neus. De test wordt onderzocht in een laboratorium. Het is de meest betrouwbare test, maar je moet wel even wachten op het resultaat. 
  • Sneltest: die test is een beetje vergelijkbaar met de PCR-test. Die kan je niet zelf afnemen. De dokter of de apotheker doet dat. Want ook hier wordt een vrij lange neuswisser gebruikt. De test moet wel niet worden opgestuurd naar het labo. Na gemiddeld 15 minuten heb je je resultaat
  • Zelftest: een sneltest die je zelf kan doen, want je gebruikt een wisser die veel minder lang is. Het resultaat krijg je binnen 15 minuten
  • Speekseltest: die kan je zelf doen. Je moet niet met een wisser in je neus, maar spugen in een potje

De PCR-test is de meest betrouwbare van allemaal. De speekseltest is de minst betrouwbare. De andere sneltesten zijn iets minder betrouwbaar dan de PCR test. "Vooral een negatief resultaat is een momentopname, een dag of twee dagen later kan je wel positief testen", zegt Koen Wauters. "Een positief resultaat is veel meer betrouwbaar, maar dan moet je daarna toch naar de dokter voor een PCR-test ter bevestiging."

Wanneer is het nuttig?

Stel De Inspecteur, Sven Pichal, voelt zich moe, en heeft een snotneus. Hij doet een zelftest om zeker te zijn dat hij niet besmet is met het coronavirus. Want hij moet elke dag naar de radiostudio en komt in contact met collega's en gasten (op een veilige afstand en met mondmasker, maar toch, Sven is een voorzichtige jongen).

Katleen gaat op weekend met de voetbalclub en wil op voorhand een zelftest doen zodat ze geen vrienden gaat besmetten. 

Leila gaat naar een feestje en doet daarna een zelftest, om zeker te zijn dat ze niet besmet raakte. 

Hebben ze gelijk? Is hun zelftest nuttig? 

Koen Wauters: "Incubatie is geen exacte wetenschap. Net na besmetting testen is vaak te snel. Je wacht best tot drie dagen na het moment waarop je vermoedelijk besmet werd, maar vaak weet je uiteraard niet wanneer je precies besmet bent geraakt." Zo'n zelftest is ideaal voor als je je zorgen maakt, en als je geen duidelijke symptomen hebt. Of als je preventief wil handelen, zoals Katleen die op weekend vertrekt. 

Als je zware symptomen hebt of je had een hoogrisicocontact, dan ga je naar de website mijngezondheid.be. Daar kan je een vragenlijst invullen en zo een code voor een PCR-test krijgen. 

Voor een zelftest wacht je best tot drie dagen na het moment waarop je vermoedelijk besmet werd.

Koen Wauters

Zelfde test, helft goedkoper

In Nederland vind je zelftests zowat overal, bij de drogist of in de supermarkt. Bij ons zijn bij de apotheek te vinden, maar amper in de supermarkten. Nochtans mogen supermarkten zelftests verkopen. "In principe mogen zelftests overal verkocht worden", zegt Koen Wauters, "zoals bijvoorbeeld pleisters of mondmaskers." Toch zien de supermarkten er in ons land geen heil in, want ze zijn commercieel niet interessant

Albert Heijn verkoopt de tests wel in hun winkels in Nederland, maar niet in België. In Nederland is er een heel andere wetgeving rond de verkoop van medicijnen: daar vind je bijvoorbeeld ook pijnstillers in de supermarkt. Er zijn dus andere gewoontes, en daar speelt de Albert Heijn op in. Bij ons is die gewoonte er niet. Klanten vragen niet naar zelftests in onze winkels, zegt Albert Heijn. 

Hetzelfde verhaal bij Lidl. Ze verkopen er geen sneltests en er zijn ook geen plannen om dat te gaan doen. Er is geen vraag naar en de woordvoerder laat weten dat er toch ook wel wat verantwoordelijkheid bij komt kijken om die testen te verkopen.

Ook Carrefour voelt zich niet geroepen of zelftests te verkopen. Medische zaken verkopen is niet hun core business. Ze zijn ook niet zeker dat ze die testen goed kunnen bewaren. 

Bij Delhaize kan je er hier en daar eentje vinden. Delhaize heeft geen sneltests in zijn vast gamma, maar maar zelfstandige winkeluitbaters mogen ze wel verkopen.

Kruidvat verkoopt ze wel. Opvallend: ze kosten daar 3,5 euro per test. Dat is de helft goedkoper dan bij de apotheker, want daar betaal je 7 tot 8 euro per test. Dat komt omdat je bij de apotheker advies krijgt: die legt je stap voor stap uit hoe je zo'n test moet doen. En dat is wel handig. Want als je een zelftest slecht gebruikt, heeft het geen enkele zin.

Allemaal even veilig? 

Er zijn 11 soorten zelftesten die goedgekeurd goedgekeurd zijn door het FAGG, het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten. Alle tests die bij ons in de winkel liggen staan op deze lijst. Je kan ze herkennen aan het CE-label. Anders is het als je de sneltest online zou kopen. Op het internet is er veel minder controle op. Dus check zeker of die test dat label hebben en of ze op de lijst staan.

Aanbevelen via mailSturen via mail

het gezegd heeft!