Hoe bescherm je slachtoffers van vriendschapsfraude tegen zichzelf en hun oplichters?

donderdag 28 oktober 2021 - 08:30
Wat kan je doen als één van je naasten het slachtoffer wordt van vriendschapsfraude? Hoe kan je hen financieel beschermen wanneer ze zelf niet doorhebben dat ze worden opgelicht? Kan het een oplossing zijn om hen onder bewindvoering te plaatsen? De Inspecteur vraagt het aan vrederechter Jorn Dangreau: "Het blijft een drastische noodoplossing."

De 80-jarige moeder van Sandra chat met verschillende oplichters. "Ze heeft er intussen zo goed als al haar spaargeld doorgejaagd en ze wil niet inzien dat ze opgelicht wordt."

Bewindvoering wegens verkwisting

In een poging om de geldstroom te stoppen, stapt Sandra na lang twijfelen samen met haar tante naar de vrederechter. "Ik heb lang getwijfeld om in te grijpen. Mijn vraag om haar onder bewindvoering te plaatsen, is een verregaande stap. Ik besef dat ik haar daardoor haar financiële vrijheid ontneem." 

Sandra doet haar verhaal bij de vrederechter. Ook haar moeder wordt gehoord. "Op basis van het verhaal dat mijn moeder vertelde, heeft de vrederechter geoordeeld dat er hier sprake is van verkwisting. Ik moet toegeven dat het een verlossing is dat mijn moeder geen zeggenschap meer heeft over haar centen." Sandra is zelf niet verantwoordelijk voor de bewindvoering. "Ik wilde dat niet. Ik wilde vermijden dat ik het verwijt zou krijgen op het geld van mijn moeder uit te zijn." 

Zeer drastische beslissing

Volgens vrederechter Jorn Dangreau is bewindvoering wegens verkwisting een moeilijk gegeven. Hij is zelf al vier jaar vrederechter, maar heeft het vonnis nog nooit uitgesproken voor slachtoffers van vriendschapsfraude. "Het vonnis is vrij drastisch. Mensen worden in dat geval de mogelijkheid ontnomen om beslissingen te nemen over het eigen vermogen. Dat is een ernstige beslissing." 

Wanneer iemand onder bewindvoering staat mag deze niet meer alleen handelen en financiële verrichtingen doen. "Hij of zij moet altijd voorafgaande goedkeuring van de bewindvoerder vragen. Dat kan een familielid zijn maar ook bijvoorbeeld een advocaat."

Iemand de mogelijkheid ontnemen om zelf te beslissen over zijn vermogen is een ernstige beslissing

Jorn Dangreau, vrederechter

Strenge voorwaarden

Iemand onder 'bewindvoering wegens verkwisting' plaatsen, is geen eenvoudige beslissing. Noch voor de familieleden die het slachtoffer willen beschermen, noch voor de vrederechter die het vonnis moet uitspreken. Er zijn ook een aantal wettelijke voorwaarden waaraan voldaan moet worden. 

  • De persoon verricht volstrekt nutteloze of buitensporige uitgaven die zijn inkomsten overtreffen
  • Het moet gedurende meerdere maanden of jaren een gewoonte geworden zijn 
  • Er moet geen ziektebeeld zijn om dit vonnis uit te spreken, er is dus ook geen doktersattest nodig

Slachtoffers niet 'culpabiliseren' 

Volgens Dangreau is het dus zeker mogelijk om slachtoffers van vriendschapsfraude onder bewindvoering wegens verkwisting te plaatsen. Maar hij is er niet meteen voorstander van. "Als je dat vonnis uitspreekt, doe je zo iemand een tweede keer pijn. Je mag niet vergeten dat een slachtoffer van vriendschapsfraude al zwaar lijdt omwille van die oplichting." 

De politie heeft vaak meer gezag en kan mensen soms doen inzien dat ze slachtoffer zijn van oplichting

Jorn Dangreau, vrederechter

Dangreau waarschuwt ook dat je geen wonderen mag verwachten van bewindvoering, gezien de complexe situatie van vriendschapsfraude.

"In 'de gewone wereld' is bewindvoering een effectief middel. Want als iemand die onder bewindvoering staat een aankoop doet waarvoor er geen toestemming is gegeven, dan is die aankoop niet rechtsgeldig. Stel dat die een Ferrari koopt, dan wordt die aankoop ongedaan gemaakt. De auto gaat terug naar de garage en het geld wordt teruggestort aan de verkoper. Maar bij vriendschapsfraude is dat moeilijk. Als een slachtoffer er toch in slaagt om gelden over te schrijven, kan je dat niet recupereren. Je kan tegen de oplichter wel zeggen dat hij het geld moet terugstorten, maar de kans is klein dat dat gebeurt." 

Ga naar de politie

Vrederechter Dangreau roept daarom op om in eerste instantie de politie in te schakelen. "Zelfs al kunnen ze strafrechtelijk weinig doen omdat de oplichters in het buitenland zitten. De politie heeft vaak meer gezag en kan mensen soms doen inzien dat ze slachtoffer zijn van oplichting."

Daarnaast pleit hij ook voor bewustmaking. "Vriendschapsfraude is een prangend probleem. Bewustmaking en preventie is daarom in eerste instantie aan de orde."

Aanbevelen via mailSturen via mail

het gezegd heeft!