Zijn jouw lederen schoenen binnenkort gemaakt van schimmel?

woensdag 22 september 2021 - 09:12
Een witte sneaker gemaakt van schimmelleer
Als consument sta je soms voor een ethisch dilemma: voor een paar schoenen van echt leer moet een dier sterven, schoenen van nep-leer zijn dan weer gemaakt van petroleum. Kun je dan alleen schoenen van textiel met een gerust hart dragen? “Neen hoor”, zegt wetenschapsjournalist Koen Wauters. “Het eerste paar schoenen van schimmel-leder is een feit, en ook van cactussen wordt leer gemaakt.”

Moeilijk kiezen

“Ik wil winterschoenen kopen voor mij en de kinderen, en hoe meer ik erover nadenk, hoe moeilijker ik de keuze vind,” schrijft luisteraar Ine Dekeersmaecker in een mail aan De Inspecteur. “Want ik wil dat onze kledij zo weinig mogelijk impact heeft op dier en milieu. Wat draag ik dan het best; echt leer of kunstleer?”

Volgens Koen Wauters wordt het kiezen voor het één of het ander: “Als dierenleed de belangrijkste bekommernis is, ga je voor een alternatief: kunststof, textiel, … Daar sterven geen dieren voor. Maar weet dat de productie van kunststoffen uiteraard ook een impact heeft op het milieu, want ze worden gemaakt van petroleum.”

Echt leder

Het meeste echte leer is afkomstig van vlees- of melkkoeien die niet meer genoeg opbrengen, weet Wauters. “In ons land alleen al worden 800.000 runderen per jaar geslacht. Dat volstaat voor de vraag naar leer. Maar je kan de koeienhuid ook niet zomaar beschouwen als een soort afvalproduct, want hij maakt 10% uit van de waarde van de koe.”

We weten dat runderen een impact hebben op het klimaat. “Vooral de uitstoot van methaan is een probleem,” zegt Wauters. “De gassen die de koeien lossen, vooral door te boeren, zijn goed voor naar schatting minstens 5% van de klimaatopwarming.”

Kunstleer

Bij de productie van alternatieven ligt de uitstoot van broeikasgassen meestal lager. Denk maar aan skai of kunstleer. “Dat bestaat uit een kunststoflaag die aangebracht is op een drager van textiel. De kunststof zelf is meestal gemaakt van polymeren, een soort plastics dus, die afgeleid zijn van petroleum.”

Zowel nepleer als kunstleer zijn niet ideaal: de productie van kunststof vervuilt, maar ook leerlooien is een vervuilend chemisch proces

Koen Wauters, wetenschapsjournalist

Cactusleer

De alternatieven blijven gelukkig niet uit. De Nederlandse koningin Maxima verscheen onlangs in het openbaar met een rok van cactusleer. “Dat niet-dierlijke leder komt uit Mexico en wordt gemaakt van de Nopal-cactus,” zegt Wauters. “Die cactussoort wordt daar speciaal gekweekt op farms. De afgesneden scheuten worden tot pulp vermalen, die pulp wordt gedroogd en vervolgens vermengd met niet-giftige chemicaliën.”

Eens het proces voltooid is ontstaat er een stevige organische stof met dezelfde eigenschappen als dierlijk leer. Het is sterk, flexibel, ademend en duurzaam. Maar dus minder belastend voor het milieu.

Schimmel?!

Het meest tot de verbeelding sprekend is wellicht schimmel-leer. Ook dat is intussen op de markt: de nieuwe ‘Stan Smith Mylo’ van Adidas (de schoen bovenaan dit artikel) is gemaakt van myseliumleer.

“Dat leer wordt gemaakt van de zwamvlok van een paddenstoel,” zegt Koen Wauters. “De draden van het ondergrondse deel van de zwam vormen de basis voor een soepele stof die bijna even stevig is als normaal leer.”

De zwammen worden gekweekt op afval uit landbouw en oud hout.  “Uit de zwammen oogst men substraat, een witte sponsachtige biomassa. Dat wordt verhit, gedood, en het myselium wordt eruit gehaald. Zo verkrijgt men de grondstof voor het leer.”

Ooit komt er misschien 'levend' leer dat zichzelf kan herstellen wanneer het beschadigd raakt

Koen Wauters, wetenschapsjournalist

Wetenschappers onderzoeken of ze in de toekomst het leder kunnen maken van levende schimmels. “Dat lijkt misschien vreemd, maar het heeft wel een groot voordeel,” zegt Wauters. “Als je schoen beschadigd raakt, kan het leer zichzelf herstellen. Dan gaan krasjes er dus vanzelf uit.”

Kijk je er binnenkort naar uit in de schoenwinkel? Dan zul je de hulp van de verkoper moeten inroepen, want op dit moment is er nog geen specifieke aanduiding voor de nieuwe leersoorten bij schoenen.

Het verplichte stickertje kent maar drie symbolen: leer, kunststof, en het ruitvormige teken voor 'overige'. “Maar die overige kunnen in de toekomst dus gerust schimmel of cactus zijn,” besluit Wauters.

Aanbevelen via mailSturen via mail

het gezegd heeft!